Wat is affectieschade?
Affectieschade is een vergoeding voor naasten van iemand die overlijdt of ernstig en blijvend letsel oploopt door toedoen van een ander. Het is uitdrukkelijk bedoeld als erkenning van hun leed, niet als compensatie van kosten. De wet wijst zelf aan wie ervoor in aanmerking komt en met welke vaste bedragen wordt gewerkt.
In het kort
- Affectieschade is een vergoeding voor naasten, niet voor het slachtoffer zelf.
- Het geldt bij overlijden en bij ernstig en blijvend letsel.
- Het is erkenning van leed, geen vergoeding van kosten die je hebt gemaakt.
- De wet wijst de kring van gerechtigden aan: partner, kinderen, ouders en enkele anderen.
- Er wordt gewerkt met vaste bedragen, die in een besluit zijn vastgelegd.
Waarom bestaat dit?
Lange tijd kende het Nederlandse recht geen vergoeding voor het verdriet van naasten. Wie zijn kind verloor door de fout van een ander, kreeg juridisch gezien alleen de uitvaartkosten vergoed. Dat werd als onrechtvaardig ervaren.
Sinds 1 januari 2019 bestaat er daarom een recht op vergoeding van affectieschade. Het is nadrukkelijk bedoeld als erkenning. Niemand denkt dat een bedrag het verlies goedmaakt; het gaat erom dat het leed wordt gezien.
Wanneer bestaat er recht op?
- Als een naaste overlijdt door toedoen van een ander.
- Als een naaste ernstig en blijvend letsel oploopt.
Die tweede categorie vraagt een beoordeling: het gaat om letsel van een zodanige ernst dat het leven van de naasten er blijvend door verandert. Dat is een hoge drempel.
De bedragen
De hoogte hangt af van twee dingen: wat je relatie met het slachtoffer was, en of het om ernstig en blijvend letsel gaat of om overlijden. Was het gevolg van een misdrijf, dan liggen de bedragen hoger.
| Wie | Ernstig en blijvend letsel | Overlijden | Ernstig en blijvend letsel door een misdrijf | Overlijden door een misdrijf |
|---|---|---|---|---|
| Echtgenoten en geregistreerde partners | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Levensgezellen | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Minderjarige kinderen en hun ouders | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Meerderjarige thuiswonende kinderen en hun ouders | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Pleegkinderen en pleegouders | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Meerderjarige kinderen die niet thuis wonen, en hun ouders | € 12.500 | € 15.000 | € 15.000 | € 17.500 |
| Wie in gezinsverband voor de ander zorgt | € 15.000 | € 17.500 | € 17.500 | € 20.000 |
| Overige nauwe persoonlijke relaties | € 12.500 | € 15.000 | € 15.000 | € 17.500 |
Dit zijn de laatst bekende bedragen. Ze staan in het Besluit vergoeding affectieschade (opent in een nieuw tabblad) en zijn ongewijzigd sinds 1 januari 2019. Door ons nagekeken op 28 september 2026.
Affectieschade staat los van het smartengeld van het slachtoffer zelf, en ook los van het gemiste levensonderhoud. Die posten kunnen naast elkaar bestaan.